
Ons altın nedir? Altının uluslararası piyasada fiyatlandığı ağırlık birimi olan troy onsun dolar cinsinden fiyatıdır. Bir troy ons yaklaşık 31,1035 gramdır. Dünyada altın fiyatından söz edildiğinde çoğunlukla bu ons fiyatı kastedilir.
Türkiye'de ise günlük hayatta gram altın konuşulur. İkisi arasındaki ilişki basit bir formüle dayanır ve bu formülü bilmek, fiyatın neden hareket ettiğini okumayı kolaylaştırır.
Ons ile gram arasındaki formül
Gram altın fiyatı, ons fiyatının dolar kuruyla çarpılıp gram sayısına bölünmesiyle bulunur.
- Formül: gram altın (TL) = ons altın (USD) × dolar/TL kuru ÷ 31,1035
- Örnek (varsayımsal): ons 2.000 dolar, kur 30 TL ise gram fiyatı 2.000 × 30 ÷ 31,1035 ≈ 1.929 TL'dir.
- Aynı hesapla ons 2.200 dolar, kur 31,5 TL olduğunda gram fiyatı ≈ 2.228 TL çıkar.
Bu hesap saf altının teorik fiyatını verir. Gerçek satış fiyatlarında ayar (saflık), işçilik ve alış-satış makası gibi farklar bulunur; bu yüzden hesaplanan değer ile vitrindeki fiyat birebir aynı olmayabilir.
Gram altının hareketi iki ayrı kaynaktan gelir
Formülde iki değişken olduğu için TL cinsinden altının yönünü iki unsur belirler: dolar cinsinden ons fiyatı ve dolar/TL kuru. İkisi aynı yönde de, zıt yönde de hareket edebilir.
- Örnek (varsayımsal): ons fiyatı %10, kur %5 artarsa gram altın 1,10 × 1,05 − 1 = %15,5 artar.
- Ons %10 yükselirken kur %5 düşerse gram altın yaklaşık 1,10 × 0,95 − 1 = %4,5 yükselir.
- Ons düşerken kur yükseliyorsa TL cinsinden fiyat yatay kalabilir; yalnızca TL grafiğine bakan biri ayrıma ulaşamaz.
Bu yüzden altını okurken önce 'ons mu hareket etti, kur mu?' sorusunu sormak gerekir. Ons hareketi küresel koşulları, kur hareketi ise yurt içi koşulları yansıtır.
Ons altının fiyatını etkileyen unsurlar
Altın fiyatının tek bir belirleyicisi yoktur. Aşağıdakiler sıklıkla ilişkilendirilen unsurlardır; ilişkiler her dönemde aynı güçte işlemez.
- Reel faizler: altın kupon ya da temettü ödemez. Reel faiz yükseldiğinde faizsiz bir varlık tutmanın fırsat maliyeti artar; reel faiz düştüğünde azalır.
- Dolar: ons dolarla fiyatlandığı için doların küresel değeri fiyatı etkiler.
- Belirsizlik ve risk algısı: jeopolitik gerilim ve finansal stres dönemlerinde altına ilgi tarihsel olarak artma eğilimi göstermiştir.
- Merkez bankası alımları ve fiziki talep: arz ve talep dengesine katkı yapar.
Bu liste bir tahmin değil, bir okuma çerçevesidir. Altın uzun süre sabit kalabilir, kısa sürede sert dalgalanabilir ve geçmiş ilişki gelecekte tekrarlanmayabilir.
Altın bir yatırım aracı olarak ne taşır?
- Nakit akışı yoktur: getirinin tamamı fiyat değişiminden gelir.
- Oynaklık vardır: kısa vadede fiyat sert hareket edebilir.
- Saklama ve işlem maliyeti vardır: fiziki altında prim ve makas, hesapta altında kurum maliyeti.
- Portföydeki rolü kişiden kişiye değişir; varlıklar arası ilişki sabit değildir (çeşitlendirme yazısına bakın).
Sık sorulan sorular
Ons altın ile gram altın aynı yönde mi hareket eder?
Çoğunlukla ama her zaman değil. Gram fiyatı hem ons hem kurdan etkilenir; ons düşerken kur yükseliyorsa gram altın yükselebilir.
Troy ons ile normal ons aynı mı?
Hayır. Değerli madenlerde kullanılan troy ons yaklaşık 31,1035 gramdır; günlük kullanımdaki ons (avoirdupois) ise yaklaşık 28,35 gramdır.
Ons altın fiyatını nereden takip ederiz?
Borsa ve piyasa verisi sunan kurumların sayfalarından. Önemli olan, fiyatın hangi kaynaktan ve hangi saatte alındığını bilmektir; kaynaklar arasında küçük farklar olabilir.
İlgili sayfalar
- Çeşitlendirme yazısı: Çeşitlendirme Yanılgısı
- Reel faiz sözlükte
- Döviz kuru sözlükte
- Volatilite sözlükte
- Reel getiri hesaplayıcısı
- Eğitim: Ekonomik Takvim Nedir ve Nasıl Kullanılır?
- Ücretsiz kaynaklar
TL cinsinden altın, iki fiyatın çarpımıdır: biri küresel, biri yerel.
Bu yazı bilgi amaçlıdır; yatırım danışmanlığı ya da yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Örnek sayılar kavramı açıklamak için seçilmiştir, güncel piyasa verisi değildir.


