
ETF nedir? ETF, yani borsa yatırım fonu (BYF), bir endeksi, sepeti ya da varlık grubunu izleyecek şekilde kurulan ve payları hisse senedi gibi borsada alınıp satılan yatırım fonudur. Tek bir pay, fonun içindeki varlıkların küçük bir dilimine denk gelir.
Geleneksel bir fonun fiyatı günde bir kez açıklanır; ETF payı ise seans boyunca borsada anlık fiyatla işlem görür. Bu yazı yapıyı, pay değerinin nasıl oluştuğunu ve maliyet kalemlerini adım adım ele alıyor.
ETF nasıl çalışır?
Fonu kuran kuruluş izlenecek endeksi ya da sepeti belirler ve portföyü buna göre oluşturur. Yeni pay yaratma ve geri alma işlemi yetkili katılımcılar üzerinden yürür: sepet fona teslim edilir, karşılığında pay oluşturulur; tersi de mümkündür. Bu mekanizma, borsa fiyatının fonun gerçek değerinden uzun süre ayrışmasını önlemeyi amaçlar.
- Formül: pay başına net varlık değeri = fon net varlık değeri ÷ dolaşımdaki pay sayısı
- Örnek (varsayımsal): fonun net varlığı 600.000.000 TL, dolaşımdaki pay sayısı 20.000.000 ise pay başına değer 600.000.000 ÷ 20.000.000 = 30 TL olur.
- Borsa fiyatı bu değere yakın seyreder; talep ve arza göre küçük farklar oluşabilir.
ETF, endeks fonu ve yatırım fonu farkı
Endeks fonu da bir endeksi izler; ayrım işlem biçimindedir. ETF borsada işlem gördüğü için seans içinde alınıp satılır ve aracı kurum hesabı gerekir. Geleneksel fon ise günlük açıklanan fiyatla işlem görür.
- ETF: borsada işlem görür, fiyat seans boyunca değişir.
- Geleneksel yatırım fonu: günlük açıklanan fiyat üzerinden alınıp satılır.
- Endeks fonu: ortak nokta endeksi izlemektir; her endeks fonu ETF değildir.
ETF maliyeti nasıl hesaplanır?
ETF'te iki maliyet kalemi vardır: fonun yıllık yönetim ve işletme giderleri ile borsadaki alış-satış farkı. Alış-satış farkı, aynı anda verilen alış ve satış fiyatı arasındaki aralıktır; alıp hemen satan kişinin üstlendiği yaklaşık maliyettir.
- Örnek (varsayımsal): yıllık toplam gider oranı %0,5 olan fonda 100.000 TL için yıllık maliyet 100.000 × 0,005 = 500 TL'dir.
- Örnek (varsayımsal): alış fiyatı 30,00 TL, satış fiyatı 30,06 TL ise fark 0,06 TL'dir; bu 0,06 ÷ 30 = %0,2 eder.
- Gider oranı fon değerine yansır, ayrıca fatura edilmez. Aracı kurum komisyonu kuruma göre değişir.
ETF'in riskleri ve sınırları
- Piyasa riski: Fon hisse endeksini izliyorsa endeks düştüğünde pay değeri de düşer. ETF olmak kaybı ortadan kaldırmaz.
- İzleme farkı: Giderler ve işlem maliyetleri yüzünden fon getirisi endeksten az farklı olabilir.
- Likidite: İşlem hacmi düşük bir payda alış-satış farkı açılır.
- Çeşitlendirme sınırı: Tek sektörü izleyen fon çok sayıda hisse taşısa da tek sektör riskine açıktır.
- Kaldıraçlı ve ters ürünler: Günlük hareketi katlayan ya da tersine çeviren ürünlerde kayıp da büyür; uzun vadede sonuç beklenenden farklı çıkabilir.
ETF seçerken bakılacak kalemler
- 1İzlenen endeks ya da sepet: Fonun içinde ne olduğu izahnamede yazar.
- 2Gider oranı: Aynı endeksi izleyen fonlar arasında bu oran karşılaştırılır.
- 3İşlem hacmi ve alış-satış farkı: Dar fark, alım satım maliyetini düşürür.
- 4Vergilendirme: Kural mevzuata ve yatırımcı türüne göre değişir; güncel kuralı resmî kaynaklardan teyit edin.
Sık sorulan sorular
ETF hisse senedinden farklı mıdır?
Evet. Hisse tek bir şirketin ortaklık payıdır; ETF payı ise birçok varlığı içeren bir fonun payıdır. İkisi de borsada işlem görür.
ETF almak risksiz midir?
Hayır. Sepetin içindeki varlıkların fiyatı düşerse pay değeri de düşer. ETF riski dağıtabilir, ortadan kaldıramaz.
ETF ile yatırım fonu aynı şey midir?
ETF bir yatırım fonu türüdür. Fark, payların borsada işlem görmesidir.
İlgili sayfalar
- BYF terimi sözlükte
- Endeks fonu sözlükte
- Yatırım fonu sözlükte
- Fonların genel yapısı: Yatırım Fonu Nedir? Nasıl Çalışır, Neye Dikkat Edilir?
- Çok varlığın her zaman koruma sağlamadığı: Çeşitlendirme Yanılgısı
- Portföy kavramı: Portföy Nedir? Nasıl Oluşturulur ve İzlenir?
- Eğitim: Portföy Yönetimi ve Risk
ETF bir sepetin payını borsada işlem gören hâle getirir; sepetin riski pay sahibine aittir.
Bu yazı bilgi amaçlıdır; yatırım danışmanlığı ya da yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Örnek sayılar kavramı açıklamak için seçilmiştir, güncel piyasa verisi değildir.


