
Tüketici fiyat endeksi (TÜFE, uluslararası kısaltmasıyla CPI), belirli bir mal ve hizmet sepetinin fiyatındaki değişimi ölçer. Enflasyon tartışmalarının merkezinde yer alır; çünkü merkez bankalarının faiz kararlarında en çok referans verdiği göstergelerden biridir.
Manşet ve çekirdek ayrımı
Manşet enflasyon sepetin tamamını kapsar. Çekirdek enflasyon ise gıda ve enerji gibi oynaklığı yüksek kalemleri dışarıda bırakır. Bunun nedeni, bu kalemlerin arz şoklarına çok hızlı tepki vermesi ve altta yatan fiyat eğilimini gizleyebilmesidir.
Merkez bankaları çoğunlukla çekirdek enflasyona daha fazla ağırlık verir; çünkü para politikasının etkileyebildiği alan büyük ölçüde budur. Petrol fiyatındaki bir sıçrama faiz kararıyla geri alınamaz, ancak hizmet enflasyonundaki kalıcılık politika ile ilişkilidir.
Aylık mı, yıllık mı?
- Yıllık okuma (yıllık bazda değişim), uzun vadeli eğilimi gösterir ancak geçmiş dönemin baz etkisini taşır.
- Aylık okuma güncel momentumu verir; kısa vadeli dönüşleri daha erken yakalar.
- İkisi ters yönde hareket edebilir. Yıllık düşerken aylık yükseliyorsa eğilim zayıflıyor olabilir.
Alt kalemlere bakmak neden önemli?
Aynı manşet rakam, kaynağına göre çok farklı yorumlanır. Enflasyonun mal tarafından mı hizmet tarafından mı geldiği, kalıcılık açısından belirleyicidir. Hizmet enflasyonu ücretlerle daha sıkı bağlı olduğu için genellikle daha yapışkandır.
Enflasyon verisinde asıl soru “ne kadar” değil, “nereden” geldiğidir.
Bu nedenle veri açıklandığında manşet rakamı görüp durmak yerine, konut, hizmet ve mal kalemlerinin katkısına bakmak gerekir. Bu alışkanlık, veriyi haber başlığı olmaktan çıkarıp analiz girdisine dönüştürür.


